پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٨ - القاعده و امنيت ايران - دلاور پوراقدم مصطفی
القاعده و امنيت ايران
دلاور پوراقدم مصطفی
مقدمه
يكى از شاخصهاى مختصات امنيتى عمق استراتژيك خارجى جمهورى اسلامى ايران، افزايش منازعات مسلحانه فرقهاى و گروههاى تروريستى است، بطوريكه برخى گروههاى وهابى و سلفى با سازماندهى تشكلهاى سياسى - نظامى سلفى به صورت مستقيم در »ترتيبات امنيتى منطقهاى« وارد شده اند كه بيشتر از ابزار و شيوههاى مبارزاتى غير قانونى مانند عملياتهاى انتحارى، بمب گذارى، گروگان گيرى، قتل، سربريدن و پخش آن در اينترنت استفاده مىكنند و حتى در برخى مواقع با مديريت برخى اقدامهاى تروريستى مانند سازماندهى حوادث ١١ سپتامبر باعث شكل گيرى گويشهاى جديدى در نظام بين الملل مانند گفتمان جنگ با تروريسم شده اند و زمينه حضور قدرتهاى برون سيستمى در مجاورت سرزمينى جمهورى اسلامى ايران را فراهم كردهاند.
از طرفى تحقق حداكثرى سياستهاى دفاعى برنامه پنجم توسعه، سند چشم انداز و تضمين ضرايب امنيتى بويژه در استانهاى مرزى، مستلزم شناسايى گروههاى مسلحانه فرقهاى در محيط امنيت داخلى و خارجى و در گام بعدىهم افزايى ظرفيت ساختارها و زيرساختهاى امنيتى براى مقابله با تهديدهاى احتمالى است. به همين منظور متوليان امر شايسته است با رويكرد آينده پژوهى و تبيين نظام جامع امنيت ملى، ضمن آسيب شناسى شطرنجى چينش سازمانهاى تروريستى بويژه گروههاى نزديك به القاعده در لايههاى امنيتى خاورميانه، زمينه تبيين راهبردى منسجم براى مهار سناريوهاى چالش زا را فراهم كنند.
گفتار اول: واكاوى گروههاى نزديك به سازمان القاعده در محيط امنيتى جمهورى اسلامى ايران
مهمترين گروههاى تروريستى واقع در محيط امنيتى جمهورى اسلامى ايران كه به نحوى با بنيانهاى عقيدتى - سياسى سازمان القاعده مرتبط هستند عبارتند از:
١. سازمان القاعده
سازمان القاعده در يازدهم اوت ١٩٩٨ به صورت رسمى توسط اسامه بن لادن پايه گذارى شد و از مهمترين گروههاى مسلحانه افراط گراى فرقهاى در سطوح منطقهاى و بينالمللى است بطورى كه در مقاطع زمانى مختلف توانسته بر چارچوبهاى ذهنى، جهت گيرىها و الگوى امنيتى قدرتهاى جهانى و حتى هژمون تأثير گذارد. اين سازمان تروريستى به عنوان بازيگرى ساختارشكن نه تنها در عراق بلكه بر پويشها و روندهاى منطقهاى و جهانى نيز تاثير گذاشته و پس از حوادث يازده سپتامبر، موجب شكل گيرى گفتمان جديدى در نظام امنيت بينالملل معروف به جنگ با تروريسم شد كه پيش بينى مىشود تا سالهاى متوالى به عنوان يكى از پارادايمهاى حاكم بر روابط بينالملل و ابزار مداخله آمريكا در نظامهاى منطقهاى مطرح باشد بطوريكه در شرايط كنونى، يكى از محورهاى حاكم بر ادبيات سياسى - امنيتى كنگره و كاخ سفيد بهره ورى ابزارى از گفتمان مبارزه با تروريسم است.
تأمين آسان منابع مالى اقدامهاى تروريستى القاعده از طريق توليد، قاچاق و فروش گسترده مواد مخدر، عدم اقدام كافى، مناسب و يا عدم توانايى دولت پاكستان براى مقابله با رشد افراط گرايى فرقهاى بويژه در سه استان وزيرستان جنوبى، بلوچستان و سرحد، وجود فقر و بيكارى در منطقه، فقدان نظارت كارامد بر جهت گيرى مدارس مذهبى پاكستان، نفوذ رو به گسترش وهابيون امارات و عربستان در ميان قبايل پاكستان و ترويج تفكرات سلفىگرى ضد شيعى در ميان آنها، فقدان آشنايى نيروهاى ايساف و ايالات متحده به مختصات اجتماعى و سياسى منطقه، فقدان ثبات سياسى - امنيتى در پاكستان و افغانستان، عدم تبيين ترتيبات امنيتى منطقهاى براى دستيابى به يك پارادايم امنيتى مشترك براى مقابله با جنايات سازمان يافته، برخورد دوگانه آمريكا با طالبان و مذاكره با بخشهايى از طالبان، گروكشى برخى كشورها با حمايت ابزارى از طالبان و فقدان هم افزايى مناسب زيرساختهاى امنيتى مشترك منطقهاى از مهمترين دلايل رشد خزنده القاعده در ترتيبات منطقهاى و جهانى است.
بنيانهاى شكل گيرى القاعده در زمان جهاد با نيروهاى شوروى (٨٩-١٩٧٩) شكل گرفت، به طورى كه اسامه بن لادن و دكتر عبدالله اعظم از فلسطين با تأسيس »مكتب خدمت« مقدمه جذب جنگجويان جهادى را فراهم كردند. در آن سالها سازمان اطلاعات مركزى آمريكا با هدف تضعيف شوروى، ساليانه مبلغ ٥٠٠ ميليون دلار به مجاهدين افغان كمك مىكرد ولى هنوز سندى كه مشخص كند چه ميزان از اين مبلغ در اختيار نيروهاى القاعده قرار مىگرفته وجود ندارد. اكثر نيروهاى سازمان القاعده از طالبان هستند كه از گروههاى سنى سلفى و از »قوم پشتون)(١) هستند كه از سال ١٩٩٦ تا سال ٢٠٠١ در افغانستان حكومت مىكردند. نهادهاى اطلاعاتى آمريكا معتقدند پس از خروج شوروى، عبدالله اعظم در سال ١٩٨١ توسط عوامل وابسته به بن لادن در ماشينى بمب گذارى شده ترور شد.(٢)
ابزار جنگ تبليغاتى ايمن الظواهرى بيشتر از طريق شبكههاى تلويزيونى الجزيره و السحاب و بن لادن بيشتر از طريق اينترنت است. اين سازمان براى دستيابى به اهداف خود بيشتر از شيوههاى مبارزاتى غيرقانونى و تروريستى مانند گروگانگيرى ، انفجار اتومبيلهاى بمب گذارى شده و عملياتهاى انتحارى استفاده مىكند.
القاعده اكثر نيروهاى خود را از »مدارس مذهبى اسلامى)(٣) پاكستان و جهادگران ساير كشورها جذب مىكند كه توسط لشگر طيبه (جماعه الاسلاميه) پايه گذارى شده و براساس »قانون شريعت)(٤) اداره مىشود و با گذشت زمان نقش وهابيون سلفى عربستان و امارات بر اين مدارس و بالتبع نفوذ آنها ميان برخى شاخههاى القاعده مانند جندالشيطان ( گروه تروريستى عبدالمالك ريگى) در حال افزايش است. نيروهاى القاعده بيشتر در سه استان وزيرستان، بلوچستان و سرحدات پيشاور متمركزند كه بيشتر از مليتهاى ازبك، تاجيك، چچن و عرب هستند.
هسته مركزى القاعده از همان اعضايى تشكيل شده كه زمانى همكاران ايمن الظواهرى در »حزب جهاد اسلامى مصر)(٥) بودند. يكى از دغدغههاى امنيتى حسنى مبارك نيز گسترش تفكرات سلفى جهادى عليه نيروهاىآمريكايى و صهيونيستى در منطقه است. عربستان در سال ١٩٩٣ تمام دارايىهاى بن لادن را توقيف و در نهم آوريل ٢٠٠٤ از وى سلب تابعيت كرد.
نيروهاى ايساف تحت عنوان »عمليات تشويق آزادى)(٦) و به بهانه مشاركت القاعده در حوادث ١١ سپتامبر به افغانستان حمله كردند. با سقوط آخرين پايگاه القاعده در كوههاى تورابوراى افغانستان در دسامبر ٢٠٠١، راهبرد نظامى القاعده به سمت جنگهاى نامتقارن و اقدامهاى تروريستى مخفيانه و زيرزمينى متمايل شد. در دسامبر ٢٠٠٤، اسامه بن لادن در نوار ويديويى اعلام كرد »ابومصعب زرقاوى)(٧) را به فرماندهى كل سازمانهاى جهادى عراق موسوم به »جهاد در سرزمين رافدين« منصوب كرد. پس از هلاكت زرقاوى در ژوئن ٢٠٠٦، يكى از مريدان ايمن الظواهرى به نام »ابو ايوب المصرى« كه در سال ١٩٨٢ به جهاد اسلامى مصر پيوسته بود، به رهبرى سازمان القاعده عراق منصوب شد.
پنج عضو شوراى رهبرى القاعده عبارتند از:
الف) اسامه بن لادن مؤسس و رهبر سازمان،
ب) ايمن الظواهرى نفر دوم سازمان،
ج) مصطفى احمد المساوى مشهور به »شيخ سعيد« مسئول امور مالى و ناشناس ترين عضو القاعده، زيرا اطلاعات سرويسهاى امنيتى در مورد او بسيار كم است.
د) ابو محمد المصرى مسئول امور تبليغات، ضبط و انتشار پيامهاى ويدئويى بن لادن.
ه) مدحت المصرى مشهور به »ابو خباب« فرمانده »گردان ٥٥« كه وظيفه حراست از بن لادن را به عهده دارد. وى همچنين مسئول پيشين واحد »تحقيقات و ساخت سلاحهاى شيميايى« است.
دولت حامد كرزاى، »سرويس اطلاعاتى)(٨) پاكستان را به حمايت مالى، اطلاعاتى و تسليحاتى از شورشيان طالبان متهم مىنمايد، به همين منظور ايالات متحده خواهان آن است كه اسلام آباد با نفوذى كه در ميان رهبران طالبان دارد براى شناسايى رهبران القاعده همكارى كند.
مهمترين منابع مالى القاعده از كمك وهابيون برخى كشورهاى عربى منطقه و قاچاق مواد مخدر تأمين مىشود.
٢. گروهك تروريستى جندالشيطان (ريگى)
اين گروه تروريستى به عنوان شاخه القاعده در ايران و به رهبرى عبدالمالك ريگى در استان بلوچستان پاكستان متمركز هستند و براى عوام فريبى و مشروعيت بخشى به اقدامهاى تروريستى، نام جندالله را براى خود برگزيده اند.
جندالشيطان در ٢٧ آذر ١٣٨٥ نام خود را به »جنبش مقاومت مردمى ايران« تغيير داد و مدعى اند حامى مطالبات اهل سنت بلوچستان هستند.(٩)
منابع مالى تروريستى جند الشيطان از كمكهاى مالى وهابيون جريانهاى وابسته به القاعده، اخاذى از خانواده گروگانها، كمكهاى مالى برخى نهادهاى اطلاعاتى دشمنان نظام جمهورى اسلامى ايران و قاچاق مواد مخدر، اسلحه و كالا تأمين مىشود.
برخى اقدامهاى تروريستى اين گروهك عبارتند از:
- حادثه تاسوكى
گروهك تروريستى جندالشيطان در ٢٥ اسفند ١٣٨٤ با پوشيدن يونيفرم نيروهاى انتظامى و نظامى،با كمين در تپههاى ماهور و شنهاى روان جاده زابل - زاهدان در نزديكى پاسگاه تاسوكى، ٢٢ نفر از هموطنان ايرانى را به شهادت رساندند.
- گروگان گيرى ٢١ سرباز نيروى انتظامى در مرداد ١٣٨٦ كه با همكارى نيروهاى نظامى ايران و پاكستان آزاد شدند؛
- حمله به پاسگاه نيروى انتظامى سراوان و گروگانگيرى ١٦ نفر از نيروهاى نظامى به تاريخ ٢٤ خرداد ١٣٨٧ و تقاضا براى معاوضه آنان با ٢٠٠ نفر از اشرار بلوچ در زندانهاى ايران؛
- ترور معاون دادگسترى شهرستان سراوان در استان سيستان و بلوچستان به تاريخ ٢٧ خرداد .١٠)١٣٨٧)
- چند تيم تروريستى جندالشيطان در ١٧ اسفند ١٣٨٧ قصد داشتند در سالگرد حادثه تاسوكى با ورود به خاك ايران و تصرف پاسگاه سوق الجيشى مشرف به جاده زابل، تعدادى از هموطنان را به قتل رسانند كه با هوشيارى مرزبانان سپاه و ناجا تعدادى از آنها به هلاكت رسيدند.(١١)
٣. لشگر طيبه
اقدامهاى تروريستى گروههاى افراط گراى مذهبى گاهى مىتواند زمينه وقوع »منازعات منطقهاى)(١٢) را فراهم كند كه از مصاديق آن مىتوان به متهم بودن »لشگر طيبه« در اقدام تروريستى نوامبر ٢٠٠٨ انفجار هتل تاج محل هند در »بندر بمبئى)(١٣) اشاره كرد كه باعث شد تنش ميان دو كشور هستهاى هند و پاكستان در حد لفاظىهاى نظامى گسترش يابد.(١٤)
لشگر طيبه شاخه نظامى مركز دعوت اسلامى است كه در سال ١٩٩١ با حمايت فعال سرويسهاى اطلاعاتى نظامى پاكستان توسط »حافظ محمد سعيد« تأسيس شد. هدف اين گروه سلفى وهابى، آزاد سازى بخشى از كشمير است كه از زمان تقسيم شبه قاره هند در سال ١٩٤٧ به هند ملحق شده است. اين مركز در سال ١٩٩٨ از طرف سه استاد علوم دينى دانشگاه پاكستان، با نامهاى »حافظ محمد سعيد، ظفر اقبال و عبدالله اعظم« در »استان كونار)(١٥) پايهگذارى شد كه خواهان استقلال كشمير از هند و پاكستان هستند و از سال ١٩٨٩ شاخه نظامى را با شركت در عملياتهاى نظامى در كشمير فعال نمودند.(١٦)
لشگر طيبه از لحاظ ايدئولوژى، خود را مبلغ آن نگرشى از اسلام مىداند كه هندى و يهودى را دشمنان اسلام به شمار مىآورند. دولت هند لشگر طيبه را به خاطر حمله تروريستى روز سيزدهم دسامبر ٢٠٠١ به پارلمان هند مقصر شناخت و متعاقباً اين تشكيلات در ١٣ ژانويه ٢٠٠٢ از سوى ژنرال پرويز مشرف رئيس جمهور وقت پاكستان، به عنوان گروهى غيرقانونى و تروريستى معرفى شد؛ به همين دليل »حافظ محمد سعيد« نام گروه خود را به »جماعت الدعوه)(١٧) تغيير داد. لشگر طيبه پس از غيرقانونى شدن از سوى دولت، توسط »مولانا عبدالوحيد كشميرى« اداره مىشود و دفتر جديد خود را در »سرىنگر«،(١٨) پايتخت تحت كنترل كشمير هند مستقر كرده ولى همچنان رهبر روحانى آن حافظ محمد سعيد است.(١٩)
اين جماعت با سه هزار دفتر و شعبه، تعدادى مدارس مذهبى و بيمارستان، مدعى است فعاليت خود را در امور خيريه متمركز كرده، به طورى كه از طريق سازماندهى ستادهاى خيريه و كمك به زلزله زدگان اكتبر ٢٠٠٥؛ موفق شد نفوذ نرم خود را در مناطق قبيلهاى كشمير و مظفرآباد گسترش دهد.
مقر اصلى اين گروه، مجتمعى پنج هزار نفرى با ١٢٥ هكتار وسعت در شهر هريدكه حوالى لاهور مىباشد كه به مركز طيبه معروف است و داراى يك روزنامه هفتگى اردو زبان به نام »دعوت« و ماهنامهاى با عنوان »صداى اسلام« به زبان انگليسى است.
٤. سپاه صحابه
سالها شيعيان با سنىها در شبه قاره هند بدون هيچ مشكلى به عنوان برادران مسلمان در كنار يكديگر زندگى مىكردند تا اينكه فرقه سازى استعمار انگلستان زمينه تقابل ميان اين دو را فراهم كرد.
سپاه صحابه ادعا دارد پيرو دين پيامبر اكرم (ص) است و از اين رو خود را سپاه صحابه مىنامد و در اوايل دهه ١٩٨٠ توسط روحانى سنى به نام مولانا حق نواز جهنگوى با هدف جلوگيرى از نفوذ انقلاب اسلامى به شبه قاره هند تأسيس شد. وى در سال ١٩٩٠ به قتل رسيد.
بسيارى از حوزههاى علميه تسنن در ايالت پنجاب توسط اين گروه اداره مىشوند. آنان براى عملياتى كردن اهداف خصمانه خود »لشگر جهنگوى« را تأسيس كردند.
مهمترين اهداف اين گروه تروريستى عبارتند از:
- مقابله با آموزههاى شيعى انقلاب اسلامى ايران
- مبارزه با گروه شيعه تحريك جعفرى
- حمله به شيعيان و ايرانيان مقيم پاكستان
٥. حزب خلافت اسلامى عراق
يكى ديگر از شاخههاى سازمان القاعده در عراق »حزب خلافت اسلامى« به رهبرى »ابو عمر البغدادى« است كه به شدت تفكرات ضد شيعى و ضد ايرانى دارد، به طورى كه در يكى از نوارهاى صوتى خود به رهبرى جمهورى اسلامىايران دو ماه مهلت داده بود تا روابط خود با شيعيان عراق را قطع كند وگرنه با جنگى سخت رو به رو خواهند شد.
ابو عمر البغدادى در سال ١٩٤٧ در بغداد متولد و در يازده سالگى با تفكرات وهابى آشنا شد و در سال ١٩٨٥ به طور رسمى به عضويت گروههاى وهابى تندرو عراق درآمد. وى در سال ١٩٨٧ تحت تأثير تفكرات اسامه بن لادن به افغانستان سفر كرد و پس از سه سال آموزش در اردوگاههاى اين سازمان به عراق برگشته و به عنوان فرمانده القاعده در جنگهاى فلوجه منصوب شد. ارتش عراق در چهارم ارديبهشت ١٣٨٨ موفق شد وى را دستگير كند.(٢٠)
گفتار دوم: پاداستراتژى جمهورى اسلامى ايران براى مهار آسيبهاى ناشى از سازمانهاى تروريستى نزديك به القاعده
توصيه مىشود نهادهاى امنيتى، اطلاعاتى، انتظامى و نظامى كشور به منظور دفاع پيش دستانه موزاييكى و مهار آسيبهاى ناشى از رشد گروههاى تروريستى در منطقه اقدامها و تدابير زير را در برنامه پنج ساله توسعه مورد توجه قرار دهند.
١. ريشه يابى و مهار تنشهاى فرقهاى در محيط امنيتى جمهورى اسلامى ايران
برجسته بودن مديريت منازعات فرقهاى در دكترين براندازى نرم ايالات متحده، بيانگر اهميت و ضرورت توجه نهادهاى سياسى، امنيتى و انتظامى به ريشه يابى و بررسى دورنماى تنشهاى فرقهاى در عمق استراتژيك داخلى و خارجى جمهورى اسلامى ايران است كه شايسته است متوليان امر با هدف حفظ بازدارندگى استراتژيك اقدامهاى متناسب با هر كدام از گروههاى تروريستى را در سند جامع امنيت ملى مورد توجه قرار دهند.
٢. تعريف يا تقويت ميز مخصوص مطالعات فرقهاى
با توجه به اينكه منازعات مسلحانه فرقهاى در محيط پيرامونى جمهورى اسلامى ايران در حال گسترش است و از طرفى آمريكا تلاش مىكند با بهره بردارى ابزارى از برخى جريانهاى افراطى، زمينههاى فشار پلكانى و جنگ روانى - رسانهاى عليه ايران را افزايش دهد، توصيه مىشود در وزارتخانههاى كشور، امور خارجه، اطلاعات و شوراى امنيت ملى، بخشى با عنوان »ميز مخصوص مطالعات فرقهاى« ايجاد يا تقويت شود.
٣. آسيب شناسى ديپلماسى رسانهاى - فرهنگى در مهار تهديدهاى ناشى از افراط گرايى فرقهاى
از رويكرد امنيت ملى، يكى از اهداف راهبردى - كاربردى ديپلماسى فرهنگى، مقابله با آسيبهاى احتمالىناشى از رشد منازعات مسلحانه فرقهاى در سطوح ملى و منطقهاى است.
در اين راستا بايسته است متوليان نهادهاى فرهنگى - رسانهاى، محورهاى زير را مورد توجه قرار دهند:
- مقابله با انواع خرافه پرستى يا فرقههاى الحادى از طريق توسعه ظرفيتهاى نفوذ نرم افزارى، تقويت جاذبههاى فرهنگى و انعكاس تصاوير درستى از ارزشهاى متعالى اسلام؛
- مقابله با جنگ روانى - رسانهاى آمريكا براى گسترش واگرايى فرقهاى؛
- ترسيم و انعكاس جنايتهاى ضد بشرى گروههاى تروريستى براى اثرگذارى بر افكار عمومى خارج از كشور به صورت نمايش فيلم، برگزارى نمايشگاههاى عكس يا توزيع بروشور؛
اين پاداستراتژى نرم افزارى، يكى از كارويژههاى مهم ديپلماتهاى فرهنگى (رايزنهاى فرهنگى) جمهورى اسلامى ايران به ويژه در كشورهايى مانند آلمان، فرانسه، انگلستان، ايتاليا، نروژ و هلند است كه محل اقامت تعداد قابل توجهى از پناهندگان و مخالفان نظام جمهورى اسلامى ايران مىباشد.
٤. انعقاد توافقهاى امنيتى دوجانبه با كشورهاى منطقه
با توجه به سياليت و گستردگى افراط گرايى فرقهاى در لايههاى پيرامونى ايران، هر گونه آسيب شناسى، مديريت و خنثى سازى تهديدهاى ناشى از منازعات مسلحانه فرقهاى و تروريستى نيازمند همكارى جمعى بين نهادهاى نظامى، انتظامى و امنيتى كشورهاى منطقه است.
جمهورى اسلامى ايران براى مهار آسيبهاى احتمالى از قبل منازعات مسلحانه فرقهاى خاورميانه و همچنين رفع نگرانى برخى كشورها، شايسته است پس از مطالعات كارشناسى پيرامون توزيع پراكندگى يا ضريب آسيب رسانىاين گروهها، نسبت به انعقاد »توافقنامههاى امنيتى دو جانبه«(٢١) با كشورهاى همسايه اقدام كند. به عنوان مثال در مورد گروههاى پ.ك.ك و پژاك با تركيه و عراق، انصار الاسلام با دولت مركزى و حكومت خودمختار كردستان عراق و القاعده با پاكستان و افغانستان زمينههاى انعقاد تفاهم نامههاى امنيتى فراهم است و مىتواند تا حدود زيادىجنگ رسانهاى آمريكا براى ايجاد واگرايى ميان جمهورى اسلامى ايران و كشورهاى منطقه را خنثى كند.
در اين ميان، دادهها و گزارشهاى رايزنهاى اطلاعاتى سفارتخانههاى جمهورى اسلامى ايران به ويژه در كشورهايى كه محل تمركز گروهها و سازمانهاى مسلحانه فرقهاى است مىتواند در دانش افزايى و هوشيارى كارگزاران نظام پيرامون نوع آرايش، سطح تهديد و موقعيت اين گروهها نقش مهمى را ايفا كند.
از طرفى معاونت امنيتى - انتظامى وزارت كشور شايسته است محل تمركز اين گروهها در كشورهاى اروپايى را شناسايى و با برگزارى كميسيونهاى امنيتى دوجانبه، نهادهاى اطلاعاتى - امنيتى اين كشورها را نسبت به اقدامهاى غير انسانى و تروريستى اين گروهها هوشيار نمايد. اين مذاكرات مىتواند در قالب »بسته امنيتى«(٢٢) و مذاكره پيرامون دغدغههاى مشترك مانند نحوه هم افزايى ظرفيتها براى مبارزه با جرائم سازمان يافته، مواد مخدر و استرداد مجرمين سازماندهى شود.
٥. گسترش كاربست فناورىهاى نوين در شناسايى عوامل تروريستى
ابزار و شيوههاى مبارزاتى سازمانهاى تروريستى يا افراط گرايان فرقهاى از سه شاخصه تكثر، نوآورى و انعطاف پذيرى برخوردار است، به همين دليل بهره ورى از فناورىهاى نوين براى مقابله با تهديدهاى احتمالى، امرى اجتناب ناپذير است. به عنوان مثال ايجاد بانك اطلاعات ملى مجرمان يا گسترش بهره ورى از فناورى »بيومتريك«(٢٣) در صدور گذرنامهها، مىتواند نهادهاى امنيتى را در شناسايى دقيقتر و سريعتر عوامل وابسته به گروههاى تروريستى و نظارت دقيق تر بر سامانههاى ورود و خروج يارى نمايد.
٦. آسيب شناسى دورنماى ترتيبات امنيتى منطقه خودمختار كردستان عراق
با توجه به تمايل دولت خودمختار كردستان عراق براى تأسيس پايگاههاى دائمى امريكا،(٢٤) نفوذ خزنده رژيم صهيونيستى در منطقه كردستان و همچنين تمركز برخى گروهكهاى تروريستى مانند پژاك، پ.ك.ك و انصارالاسلام، توصيه مىشود متوليان امر دورنماى توافقنامههاى امنيتى دولت خودمختار كردستان عراق به رياست مسعود بارزانى را از رويكرد امنيت ملى مورد كنكاش و رصد قرار دهند.
٧. شبيه سازى سناريوهاى امنيتى فراروى ايران و ناتو در افغانستان از رويكرد امنيت ملى
همكارىهاى احتمالى جمهورى اسلامى ايران با ناتو و يا ايالات متحده براى مقابله با شورشيان طالبان مىتواند احتمال وقوع برخى حملات تروريستى توسط سازمان القاعده عليه منافع ايران در خارج از كشور را به دنبال داشته باشد. از طرفى با توجه به سياست پنتاگون براى افزايش ٦٠ هزار نفرى نيروها در افغانستان پيش بينى مىشود دامنه بمبگذارىهاى انتحارى در آينده وارد سير صعودى شود؛ در نتيجه شايسته است متوليان نهادهاى اطلاعاتى امنيتى دورنماى نقش و جايگاه سازمان القاعده و همچنين افراط گرايى فرقهاى در عمق استراتژيك شرق جمهورىاسلامى ايران را از رويكرد امنيت ملى مورد آسيب شناسى قرار دهند.
ايالات متحده همچنين پايگاه هوايى هولانگ(٢٥) را در سال ٢٠٠٤ در مساحتى بالغ بر ٣٠٠ هكتار در بخش قورى استان هرات و در ٤٥ كيلومترى مرز جمهورى اسلامى ايران ساخته كه در آن نزديك به ١٠ هزار نيرو مستقر است و بيشتر بر جنگهاى الكترونيك، عملياتهاى شناسايى و ضد اطلاعات متمركز مىباشد.(٢٦)
امريكا در ژانويه ٢٠٠٩ نيز »مركز جاسوسى گذرگاه خيبر« را در مرز پاكستان و افغانستان افتتاح كرد و ادعا مىكند اين مركز وظيفه رصد و شناسايى نيروهاى القاعده و شورشيان طالبان را برعهده دارد كه بزرگترين پايگاه جاسوسى آمريكا در كشورهاى همسايه جمهورى اسلامى ايران است.(٢٧)
لزوم بهرهگيرى از زيرساختهاى نظامى امنيتى پاكستان براى انجام عملياتهاى مشترك ضد تروريستى، تمركز شوراى فرماندهى سازمان القاعده و شورشيان پشتون در مناطق قبيلهاى پاكستان،(٢٨) ايجاد ابزار فشار براى هند در جهت جلوگيرى از كاربست سياستهاى ضد امريكايى، تقويت حضور نظامى در اولين حلقه امنيتى عمق استراتژيك خارجى چين، هند و ايران، جلوگيرى از رخنه اسلامگرايان به نهادهاى استراتژيك پاكستان هستهاى به دليل فقدان ثبات سياسى - امنيتى در اين كشور، لزوم تقويت مكانيزمهاى نظارت بر فرايند تكثير غيرقانونى مواد اتمى، اهميت تداوم حمايتهاى لجستيكى از نيروهاى ايساف، بهره گيرى از نفوذ پاكستان در ميان شبه نظاميان ميانه رو طالبان، هم افزايى ساختارهاى نظامى امريكا در منطقه براى مقابله با رشد تروريسم فرقهاى در »مناطق قبيلهاى«(٢٩) بويژه در سه استان مرزى وزيرستان جنوبى، بلوچستان و سرحد(٣٠) و عدم اقتدار كامل دولت پاكستان در مهار گروههاى تروريستىاز مهم ترين دلايل دستور اجرايى باراك اوباما مبنى بر لزوم تقويت حضور نظامى - امنيتى در پاكستان است. از طرفى ايالات متحده با تأكيد بر عضويت ناظر پاكستان در ناتو و همچنين تهديدات امنيتى القاعده براى جامعه جهانى، تلاش مىكند به جاى پذيرش يكجانبه هزينه عملياتهاى نظامى، نقش سازمان ناتو را در اين كشور پررنگ تر نمايد.(٣١)
٨. آسيب شناسى ابعاد جنگ تبليغاتى امريكا عليه ايران با تمركز بر موضوع القاعده
ايالات متحده با كاربست آفندهاى جنگ تبليغاتى و تداعى وجود ارتباط ميان جمهورى اسلامى ايران و برخى شورشيان طالبان و عوامل القاعده در جهت مشروعيت بخشى به سناريوهاى خصمانه خود گام بر مىدارد كه بايسته است كه متوليان امر نسبت به شبيه سازى سناريوهاى مختلف آرايش القاعده در خاورميانه و آسيب هاىاحتمالى تدابير پيش دستانه لازم را مورد توجه قرار دهند.
دولت اوباما از يك طرف از رايزنىهاى سياسى با جمهورى اسلامى ايران براى تسريع در روند امنيتسازى افغانستان حمايت مىكند ولى از طرف ديگر با اتهام زنى سيگنالهاى منفى را ارسال مىنمايد كه اين خود مبين ابهام امنيتى و دودستگى در تيم مشاوران امنيتى - سياسى باراك اوباما در قبال نوع تعامل با ايران در حوزه افغانستان است.
برخى مصاديق جنگ رسانهاى و تبليغاتى امريكا با تمركز بر موضوع القاعده عبارتند از:
- هدايت برخى عملياتهاى القاعده توسط برخى رهبران اين سازمان از خاك ايران؛(٣٢)
- »كن پالك«(٣٣) - تحليل گر سابق اطلاعات مركزى امريكا - و كارشناس امور خليج فارس در »شوراى امنيت ملى«(٣٤) در كتابى با عنوان »معماى ايرانى«(٣٥) كه در سال ٢٠٠١ به رشته تحرير درآورده بود، مدعى شد رهبران القاعده در ايران مخفى شده اند.
- ديك چنى در مصاحبه با شبكه تلويزيونى فاكس نيوز در ١٤ مى٢٠٠٧ مدعى شد برخى رهبران القاعده در بازداشت خانگى جمهورى اسلامى ايران هستند.
- »ژبيگنيو برژينسكى«(٣٦) مشاور سابق امنيت ملى دولت جيمى كارتر در ٣٠ مى٢٠٠٧ مدعى شد حمايت ايران از القاعده مىتواند به جنگ ميان دو كشور منجر شود.(٣٧)
- در سومين »گزارش رويان كروكر و ديويد پترائوس«(٣٨) به كنگره در آوريل ٢٠٠٨، به صراحت اعلام شد جمهورى اسلامى ايران به صورت مستقيم در »تجهيز، آموزش و تأمين تسليحات«(٣٩) شبه نظاميان عراق دخالت دارد. متعاقب آن جرج بوش، رئيس جمهور وقت آمريكا، در يك گفتمان جديد براى اولين بار در سخنرانى دهم آوريل ٢٠٠٨ به صراحت جمهورى اسلامى ايران را هم رديف تهديد القاعده در عراق معرفى كرد.(٤٠)
واكاوى موضعگيرىهاى فوق الذكر مبين اين است كه واشنگتن با استفاده ابزارى از سازمان القاعده كه خود نطفه شكل گيرى آن را ايجاد نموده در راستاى جنگ تبليغاتى و ايران هراسى در منطقه بهره بردارى مىكند.
نتيجه گيرى
ايالات متحده يك سياست خصمانه چند بعدى را براى تضعيف نظام جمهورى اسلامى ايران در ساختار امنيتىمنطقه دنبال مىنمايد كه تنش سازى فرقهاى، گسترش ايران هراسى و بهره بردارى ابزارى از سازمانهاى تروريستى منطقهاى برخى از مصاديق آن مىباشند.
در اين راستا افزايش بى ثباتى امنيتى - سياسى در برخى كشورهاى همسايه، فقدان سند جامع امنيتى براى دفاع موزاييكى در برابر گروهكهاى تروريستى فرقهاى، خلأ تقنينى نظام جامع امنيت استانهاى مرزى، رشد نامتناسب زيرساختهاى امنيت مرزى متناسب با حجم تهديدهاى برون سيستمى، سياست اجرايى اوباما براى حضور نظامى بلندمدت در افغانستان، لزوم حفاظت از امنيت اتباع ايرانى براى زيارت عتبات عاليات و مقابله كارامد با آفندهاى جنگ روانى - رسانهاى امريكا از مهمترين دلايلى هستند كه ضرورت تدوين نقشه راهى منسجم براى مهار آسيبهاى ناشى از سازمانهاى تروريستى در منطقه را دو چندان مىكنند و بايسته است نهادهاى تقنينى، نظارتى و عملياتى با هم افزايى زيرساختهاى امنيتى - اطلاعاتى و آينده پژوهى كاربردى- راهبردى؛ گسترش گروههاى تروريستى در اولين حلقه پيرامونى كشور را از رويكرد امنيت ملى مورد كنكاش قرار دهند.
پى نوشتها:
١.Pashtun
www.ict.org.il\\:Al-Qaeda International Policy Institute for Counter Terrorism,http .٢
October١٥,٢٠٠٣
Islamic Religious Schools .٣
Shariat Law .٤
٥. جهاد اسلامى مصر سازمانى سياسى- نظامى است كه در دهه هفتاد تشكيل شد كه هدف آن برقرارى حكومتىدينى در مصر است. ترور انورسادات در ٢٦ اكتبر ١٩٨١ توسط ستوان خالد اسلامبولى از اعضاى اين سازمان انجام شد. ايمن الظواهرى كه از سال ١٩٩١ به عنوان رهبر جهاد اسلامى مصر برگزيده شد در ژوئن ٢٠٠١ ادغام آن را با سازمان القاعده اعلام كرد.
Operation Enduring Freedom .٦
٧. زرقاوى در سال ١٩٦٦ در شهرك »زرقا« در شمال غربى امان - پايتخت اردن - متولد شد. در اكتبر ٢٠٠٢ به دليل ترور »لورنس فولى« سفير آمريكا در اردن و سپس مديريت فكرى چندين بمب گذارى از كازابلانكاى مراكش تا استانبول تركيه مشهور شد. وى سپس به عراق آمد و از بن لادن، لقب »امير القاعده در عراق« را گرفت. زرقاوى در ژوئن ٢٠٠٦ طى حملات هوايى آمريكا به هلاكت رسيد.
(ISI) Service Intelligence - Inter .٨
٩. اطلاعاتى پيرامون عبدالمالك ريگى، www.vahhabi.com
١٠. معاون دادگسترى سراوان ترور شد، shahabnews.com\\:http، ٢٧ خرداد ١٣٨٧.
١١. با حكم فرماندهى كل سپاه پاسداران مورخ ١٩ فروردين ١٣٨٨، سردار نورعلى شوشترى جانشين نيروى زمينى سپاه با حفظ سمت به عنوان فرمانده جديد قرارگاه قدس سپاه در جنوب شرقى كشور منصوب شد.
Regional Conflict .١٢
Mumbai Port .١٣
Baber Pakistan Charity under suspicion in India AttacksAssociated ,Dogar .١٤
Press,٥ Dec ٢٠٠٨
Kunar Province .١٥
١٦. براساس قانون استقلال هند و طرح تقسيم مورخ سوم ژوئن ١٩٤٧ كه در تاريخ سوم ژوئيه همان سال در پارلمان بريتانيا تصويب شد، هند مستعمره به دو كشور تقسيم شد. مناطق هندوها به هند و مناطق غرب و شرق بنگال كه مسلمان بودند به پاكستان ملحق شد. كشمير با داشتن ٨٧ درصد جمعيت مسلمان گرايش طبيعى به الحاق به پاكستان دارد ولى مهاراجاهارى سينگ، حاكم وقت كشمير و كنگره ملى هند مقدمه سياسى اشغال هند را فراهم كرد و ارتش هند در ٢٧ اكتبر ١٩٤٧ با نقض روح حاكم بر تقسيم، بخشى از كشمير را تصرف كرد.
Jamaat-al-Dawa .١٧
Srinagar .١٨
Who are the Lashkar-e-Tayiba .www.dawn.net,٣ Dec ٢٠٠٨ ١٩\\:http
٢٠. فرمانده القاعده در عراق كيست؟، /www.shia-news.com/fa\\:http، چهارم ارديبهشت ١٣٨٨
Bilateral Security Understanding Letter .٢١
Security Package .٢٢
٢٣. فناورى شناسايى هويت افراد براساس مشخصههاى فيزيولوژيكى يا رفتارى منحصر به فرد اشخاص از قبيل سامانه انگشت نگارى، چهره نگارى، عنبيه نگارى، هندسه دست، تشخيص صدا و اسكن عروق شبكيه است. كاهش هزينههاى امنيتى، ضريب امنيتى بالا، كاهش زيانهاى ناشى از هر گونه جعل، تقلب و سرقت و از همه مهمتر سرعت استفاده از آن در سامانههاى ورودى - خروجى از امتيازهاى مهم گذرنامههاى بيومتريكى است. در ميان كشورهاىاسلامى فقط مالزى و پاكستان به اين سامانه مجهز شده اند.
www.gulfnews.com,Nov\\:Many Kurds support US military bases in Arbil,http .٢٤
٤,٢٠٠٨
Holang in Ghorian district of Herat Province .٢٥
www.rense.com,٢٩Nov\\:Building Big Army Base Near Iran Border,http .U.S .٢٦
٢٠٠٤
,www.washingtonpost.com\\:Funded Intelligence Center Struggling in Khyber Region,http .U.S .٢٧
Jan ١٢,٢٠٠٩
٢٨. بنا به گزارش نهادهاى اطلاعاتى امريكا، هم اكنون ملامحمدعمر (رهبر معنوى طالبان)، اسامه بن لادن (رهبر شوراى شريعت سازمان القاعده)، ايمن الظواهرى (قائم مقام رهبر القاعده) و گلبدين حكمتيار در مناطق قبيلهاى شمال پاكستان مخفى شده اند.
Tribal Regions .٢٩
Associated Press March٣٠,٢٠٠٨ ,Present Danger & Pakistan Birder's Clear :CIA .٣٠
www.nato.int,٢٣ Jan ٢٠٠٩\\:http ,NATO Secretary General Visits Pakistan .٣١
,www.atimes.com\\:Iran lines up its al-Qaeda acces,http ,Hooman Peimani .٣٢
July ٢٠٠٣
Ken Pollock .٣٣
(NSC) National Security Council .٣٤
The Persian Puzzle .٣٥
Zbigniew Brezizinski .٣٦
www.atimes.com,٧//:Al-Qaeda spark for an Iran-U.S.fire,http ,Gareth Porter .٣٧
July ٢٠٠٧
Crocker Report _Petraeus .٣٨
Funding Illegal Militant Groups & Arming Training .٣٩
,irannuclearwatch.com\\:Al-qaeda Are Tow Greatest Threats To America,http & President Bush:Iran .٤٠
April ١١,٢٠٠٨